Menüde İnternetten Bulunan Yemek Fotoğrafı Kullanmak: Telif Hakkı Riski ve Güvenli Yol

Menüyü hazırlıyorsunuz, mantının fotoğrafı yok. Google’da “mantı” yazıyorsunuz, karşınıza harika bir fotoğraf çıkıyor; mükemmel ışık, tereyağı parlıyor, üstünde sumak. Sağ tık, kaydet, menüye ekle. İki dakikalık iş.

Bu iki dakika, bir gün bir avukat mektubuyla geri dönebilir. Üstelik telif riskinin ötesinde, menünüzde sizin pişirmediğiniz bir mantının fotoğrafı duruyor.

Fotoğraf Bir Eserdir

5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu (FSEK), fotoğraf eserlerini güzel sanat eserleri arasında sayıyor (Mevzuat Bilgi Sistemi, FSEK). Yani bir yemek fotoğrafını çeken kişi, o fotoğrafın sahibi; fotoğrafı çoğaltma, yayma ve kamuya sunma hakları ona ait. İnternette görünür olması, herkesin kullanabileceği anlamına gelmiyor.

Hak sahibinin izni olmadan kullanılan bir eser için kanun hem hukuki hem cezai yaptırımlar öngörüyor. FSEK’in 68. maddesine göre hak sahibi, izinsiz kullanım durumunda sözleşme yapılmış olsaydı isteyebileceği bedelin üç katına kadarını talep edebiliyor. Ticari bir işletmenin menüsünde, yani satış amacıyla kullanım, bu riski artıran bir durum.

Bu yazı hukuki görüş değildir; somut bir durumla karşılaşırsanız bir avukata danışmanızı öneririz.

Neden Risk Büyüyor?

• Görseller kolayca izlenebiliyor. Ters görsel arama araçlarıyla bir fotoğrafın internette nerelerde kullanıldığını bulmak birkaç saniye sürüyor. Bazı fotoğrafçılar ve ajanslar bu taramayı düzenli yapıyor.
• Dijital menü herkese açık. Basılı menüdeki bir fotoğrafı yalnızca salondaki misafir görürdü; Google Haritalar’a bağlanan bir dijital menüdeki fotoğrafı herkes görebiliyor.
• “Kaynak gösterdim” yetmez. Fotoğrafın altına sitenin adını yazmak izin yerine geçmiyor.

Bir de Dürüstlük Meselesi Var

Telif hukukunun ötesinde, menüdeki fotoğrafın sizin yemeğinizi göstermemesi misafiri yanıltıyor. Başka bir restoranın mantısıyla sizin mantınız aynı değil; porsiyon, sunum, renk farklı. Misafir önüne gelen tabağı fotoğrafla karşılaştırdığında hayal kırıklığı yaşıyor. Aynı sorun, yapay zekâyla üretilmiş “kusursuz” yemek görsellerinde de var: Gerçekte olmayan bir tabağı göstermek, misafirle kurduğunuz güveni zedeliyor.

Güvenli Seçenekler

1. Kendi fotoğraflarınız (en iyisi). Kendi tabağınız, kendi mutfağınız, kendi ışığınız. Hem telif riski yok hem de misafir gerçekte ne geleceğini görüyor. İyi bir telefon ve pencere ışığı çoğu zaman yeterli.

2. Fotoğrafçıyla sözleşme. Profesyonel çekim yaptırıyorsanız, fotoğrafların menüde, web sitesinde ve sosyal medyada süresiz kullanım hakkının size ait olduğunu sözleşmeye yazdırın.

3. Ücretsiz lisanslı stok fotoğraf sitelerinden. Bazı siteler ticari kullanıma izin veren ücretsiz lisanslar sunuyor. Ama her sitenin ve hatta her fotoğrafın lisans koşullarını okuyun. Stok fotoğraf, dekor ve genel görseller (kahve çekirdeği, masa, salon havası) için uygun; ama belirli bir ürününüzü temsil etmek için kullanıldığında yine misafiri yanıltabilir.

4. Fotoğrafsız ürün. Fotoğrafınız yoksa, ürünü fotoğrafsız bırakıp iyi bir açıklama yazmak, başkasının fotoğrafını kullanmaktan her zaman daha iyi.

Ya Sizin Fotoğrafınızı Başkası Kullanırsa?

Konunun öbür yüzü de var. Kendi çektiğiniz yemek fotoğrafları da FSEK kapsamında korunuyor. Rakip bir işletmenin ya da bir paket servis ilanının sizin fotoğrafınızı kullandığını fark ederseniz, önce ekran görüntüsüyle kayıt altına alın, sonra yayından kaldırılmasını yazılı olarak isteyin. Fotoğraflarınızı web sitenizde ve menünüzde düzenli kullanmanız, gerektiğinde onların size ait olduğunu göstermeyi de kolaylaştırır. Orijinal dosyaları, çekim tarihleriyle birlikte saklayın.

Kendi Görselinizle Menü

MenuOnGo’da her ürüne kendi fotoğrafınızı ücretsiz planda da ekleyebiliyorsunuz; Pro’da bunlara kısa videolar da ekleniyor. Bir fotoğrafı değiştirmek istediğinizde yeniden baskı gerekmiyor, yeni görsel anında menüde. Henüz fotoğrafınız olmayan ürünler için iyi bir açıklama fotoğrafsız bir satırı da iştah açıcı yapabiliyor; Pro’daki akıllı açıklamalar bunu sizin tarzınızda hazırlıyor, siz onaylıyorsunuz. Fotoğraf çekmeye vaktiniz yoksa, VIP Hizmet’te kurulum fotoğraflarla birlikte yapılıyor. Menünüzde eklediğiniz görsellerin hakları ve doğruluğu sizin sorumluluğunuzda; en güvenlisi her zaman kendi tabağınızın fotoğrafı.

Görsel Kaynaklarının Karşılaştırması

Kaynak	Telif Riski	Misafiri Yanıltma Riski	Maliyet	Not
Google’da bulunan fotoğraf	Yüksek	Yüksek	Sıfır (görünürde)	Kullanmayın
Başka restoranın fotoğrafı	Yüksek	Yüksek	Sıfır (görünürde)	Kullanmayın
Ücretsiz lisanslı stok fotoğraf	Düşük (lisansa uyulursa)	Orta	Sıfır	Genel görseller için uygun
Yapay zekâyla üretilmiş yemek görseli	Belirsiz	Yüksek	Düşük	Gerçek ürünü temsil etmez
Sözleşmeli fotoğrafçı	Düşük (sözleşmeye bağlı)	Düşük	Orta-yüksek	Kullanım haklarını yazdırın
Kendi telefon fotoğrafınız	Yok	En düşük	Sıfır	En iyi seçenek

Sıkça Sorulan Sorular

İnternetten bulduğum yemek fotoğrafını menüde kullanabilir miyim? Genellikle hayır. FSEK’e göre fotoğraflar eser kabul ediliyor ve sahibinin izni olmadan kullanılması hukuki ve cezai yaptırımlara yol açabilir. Ticari bir menüde kullanım riski artırır.

Fotoğrafın altına kaynak yazarsam sorun olur mu? Kaynak göstermek izin yerine geçmez. Fotoğrafı kullanmak için hak sahibinin izni ya da ticari kullanıma izin veren bir lisans gerekir.

Stok fotoğrafları menüde kullanabilir miyim? Ticari kullanıma izin veren lisanslı stok fotoğraflar kullanılabilir, ama lisans koşullarını mutlaka okuyun. Belirli bir ürününüzü temsil etmek için stok fotoğraf kullanmak, misafirin önüne gelecek tabağı doğru göstermeyebilir.

Menüdeki yemek fotoğrafları gerçek ürünü göstermek zorunda mı? Misafirin güveni için en doğrusu bu. Önüne gelen tabak fotoğraftan çok farklıysa misafir hayal kırıklığı yaşar. Kendi ürününüzün gerçek porsiyonunu gösteren fotoğraflar en güvenli seçenek.

---

Kaynaklar: 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu (Mevzuat Bilgi Sistemi). Görseller: Pexels (ücretsiz kullanım). Ekim 2026 itibarıyla günceldir.